Time/system - Γιατί αποδίδει και πώς θα σας βοηθήσει

Δεν είναι δυνατό να διαχειριστούμε το χρόνο. Αυτό που μπορούμε να διαχειριστούμε είναι τα πράγματα που πρέπει ή θέλουμε να κάνουμε μέσα στο χρόνο που έχουμε στη διάθεσή μας.

Το Σύστημα Προγραμματισμού Time/system δεν είναι ένα απλό οργκανάιζερ. Είναι πολύ πιο αποτελεσματικό γιατί έχει ως βάση μια λογική και ρεαλιστική διαδικασία "εστιασμένης αυτοδιαχείρισης" και όχι διαχείρισης του χρόνου. Δεν είναι δυνατό να διαχειριστούμε το χρόνο. Ό,τι κι αν κάνουμε, πάντα θα υπάρχουν μόνο 24 ώρες σε κάθε ημέρα. Αυτό που μπορούμε να διαχειριστούμε είναι τα πράγματα που πρέπει ή θέλουμε να κάνουμε μέσα στο χρόνο που έχουμε στη διάθεσή μας.

Όταν αναφερόμαστε στη "διαχείριση του χρόνου", αυτό που πράγματι εννοούμε είναι η διαχείριση υποχρεώσεων, επαφών και πληροφοριών. Αν αναλογιστείτε όλα τα "πράγματα" στη ζωή σας (το ημερολόγιό σας, τον κατάλογο εργασιών προς εκτέλεση και όλα τα πράγματα που κουβαλάτε μέσα στο μυαλό σας), καθένα από αυτά πιθανότατα θα εμπίπτει σε ένα από τα ακόλουθα:

α) Μια δέσμευση που έχετε αναλάβει απέναντι σε κάποιον άλλο ή που κάποιος άλλος έχει αναλάβει απέναντι σε εσάς.

β) Κάποιο είδος επικοινωνίας προς εσάς ή από εσάς (τηλέφωνο, επιστολή, φωνητικό ταχυδρομείο, e-mail).

γ) Κάποια πληροφορία για την οποία πρέπει να αποφασίσετε πώς θα τη χειριστείτε.

Όσο σκληρά κι αν προσπαθήσετε, δεν είναι αποτελεσματικό να στριμώξετε όλα αυτά τα πράγματα μέσα σε ένα ημερολόγιο.

Εδώ είναι που θα σας βοηθήσει το Time/system. Τα συστήματα και οι μέθοδοι προγραμματισμού Time/system συνδυάζονται έτσι ώστε να παράσχουν ένα αποτελεσματικό "σύστημα ατομικής οργάνωσης" που περιλαμβάνει τις υποχρεώσεις, τις επαφές και τις πληροφορίες με τρόπο που σας επιτρέπει να ανατρέχετε εύκολα και γρήγορα στα πράγματα που έχετε να κάνετε και να τα αποπερατώνετε έγκαιρα και αποτελεσματικά.

Δείτε επίσης:

Πρακτικές συμβουλές για την αξιοποίηση του Επαγγελματικού Συστήματος Προγραμματισμού Time/system

Ιδέες για την αξιοποίηση των συστημάτων προγραμματισμού Time/system

Ιδέες για προσωπική αποτελεσματικότητα και επιχειρησιακή ανάπτυξη

Αντίκτυπος της διαχείρισης του χρόνου στην ισορροπία εργασίας και προσωπικής ζωής

Η κακή διαχείριση του χρόνου μας έχει επίπτωση στην ισορροπία της επαγγελματικής και προσωπικής μας ζωής. Μπορεί να οδηγήσει σε ματαίωση κοινωνικών υποχρεώσεων, κακές σχέσεις με συγγενείς και φίλους και, μακροπρόθεσμα, στην κοινωνική μας απομόνωση.

Γεια. Συγγνώμη για την αναστάτωση αλλά φοβάμαι ότι δεν μπορώ να έρθω απόψε. Ναι, ξέρω ότι συνεχώς το ματαιώνω και θα ήθελα να συναντηθούμε αλλά είμαι πνιγμένος... Λυπάμαι...

Μήπως όλα αυτά σας είναι γνώριμα; Η κακή διαχείριση του χρόνου σας μπορεί να έχει επίπτωση στην ισορροπία της επαγγελματικής και προσωπικής σας ζωής. Βέβαια, δεν χάθηκε ο κόσμος αν ματαιώσετε μια κοινωνική υποχρέωση. Όμως, αν συνεχώς δουλεύετε ως αργά ή αισθάνεστε ότι η εργασία σας ελέγχει τη ζωή σας, μπορεί να υπάρχουν ζητήματα διαχείρισης του χρόνου που πρέπει να αντιμετωπίσετε.

Ασφαλώς, μπορεί απλώς να έχετε πάρα πολλά να κάνετε. Αυτό είναι ξεχωριστό θέμα που πρέπει να σκεφθείτε ο ίδιος ή να συζητήσετε με τον προϊστάμενό σας. Αν όμως διαχειρίζεστε το χρόνο σας λανθασμένα, αναπόφευκτα θα πληγεί και η ισορροπία εργασίας και προσωπικής σας ζωής.

Με κακή διαχείριση του χρόνου ουσιαστικά αυξάνετε το φόρτο εργασίας σας. Ξοδεύετε περισσότερο χρόνο σε απλές εργασίες επειδή δεν έχετε σύστημα αρχειοθέτησης. Δημιουργείτε εργασία επειδή επιτρέπετε σε άλλους να σας εμπλέκουν σε πράγματα που δεν είναι μέσα στα καθήκοντά σας. Πελαγοδρομείτε επειδή δεν καθορίζετε σωστά προτεραιότητες. Και όλα αυτά, κάποια στιγμή, μπορούν να επηρεάσουν και την προσωπική σας ζωή.

Άλλα συμπτώματα κακής ισορροπίας εργασίας και προσωπικής ζωής είναι όταν αρχίζετε να εργάζεστε σαββατοκύριακα ή χρειάζεται να πάτε στη δουλειά τόσο νωρίς που καταντά γελοίο. Ή αν ακόμη και όταν δεν είστε στο γραφείο, ανησυχείτε για τη δουλειά ενώ θα έπρεπε να αναπαύεστε. Και αν ξεχνάτε ακόμα και τα γενέθλια των παιδιών σας, τότε μάλλον μπορούμε να πούμε με βεβαιότητα ότι η ισορροπία εργασίας και προσωπικής σας ζωής είναι κακή.

Σαν να μην έφταναν οι άνθρωποι γύρω μας, έχουμε και την τυραννία των φορητών ηλεκτρονικών συσκευών - κινητά τηλέφωνα, ηλεκτρονικές ατζέντες, υπολογιστές παλάμης κλπ. Είτε μέσω τηλεφωνημάτων είτε μέσω e-mail, αυτές οι συσκευές μπορούν να δώσουν στον οποιοδήποτε πρόσβαση στο χρόνο σας, φυσικά και στον προσωπικό σας χρόνο.

Όλοι θέλουμε να δείχνουμε ότι έχουμε ζήλο για τη δουλειά μας, όμως πρέπει να αναρωτηθείτε “Είναι ανάγκη να με βρίσκουν εκτός των ωρών εργασίας; Δεν μπορεί να περιμένει μέχρι να επιστρέψω στη δουλειά;” Αν συνάδελφοι επιμένουν να σας τηλεφωνούν ή να σας στέλνουν e-mail όταν δεν είναι αναγκαίο, ίσως πρέπει να το συζητήσετε μαζί τους ευγενικά αλλά ξεκάθαρα. Άλλωστε, βασική προϋπόθεση για την ισορροπία ανάμεσα στην εργασία σας και στην προσωπική σας ζωή είναι να είστε σκληρός με το χρόνο αλλά ευγενικός με τους ανθρώπους.

Οι ιδέες που παρατίθενται προέρχονται από την εκπαιδευτική ταινία "30 ways to make more time" της Video Arts. Η ταινία διατίθεται υποτιτλισμένη στα Ελληνικά από την PANOPTRON με τίτλο 30 τρόποι για να εξοικονομήσετε χρόνο

Δίνετε στους ανθρώπους σας την ευκαιρία να τροχίσουν το τσεκούρι τους;

Η επιμόρφωση του ανθρώπινου δυναμικού μας είναι δαπανηρή, σωστά; Τα σεμινάρια κοστίζουν. Οι αίθουσες για εκπαίδευση κοστίζουν. Οι άνθρωποι που πηγαίνουν σε κάποιο σεμινάριο κοστίζουν - ιδίως αν συνυπολογίσουμε τον χαμένο χρόνο εργασίας και τις χαμένες ευκαιρίες όσο λείπουν από την εργασία τους.

Παράλληλα, σε ολόκληρο τον κόσμο παρατηρούμε περικοπές στους προϋπολογισμούς για μάθηση και ανάπτυξη - και μάλιστα περικοπές δραστικότατες σε ορισμένους οργανισμούς.

Ίσως θα μπορούσαμε να μάθουμε κάτι από την ακόλουθη ιστορία:

Ένας νεαρός πλησίασε τον επιστάτη μιας ομάδας ξυλοκόπων και του ζήτησε δουλειά.

«Εντάξει» του είπε ο επιστάτης, «ας δούμε αν με το τσεκούρι σου μπορείς να κόψεις αυτό το δέντρο.»

Το δέντρο ήταν μεγάλο και με χοντρό κορμό, όμως ο νεαρός το έκοψε γρήγορα.

«Μπορείς να αρχίσεις τη Δευτέρα» του είπε ευχαριστημένος ο επιστάτης.

Δευτέρα, Τρίτη, Τετάρτη, Πέμπτη, όλα πήγαιναν καλά. Το απόγευμα της Πέμπτης, ο επιστάτης πλησίασε το νεαρό και του είπε, «Μπορείς να περάσεις να πληρωθείς σήμερα, καθώς θα φεύγεις.»

«Νόμιζα ότι πληρωνόμαστε κάθε Παρασκευή» απόρησε ο νεαρός.

«Συνήθως έτσι γίνεται» απάντησε ο επιστάτης. «Όμως πρέπει να σε απολύσω γιατί δεν προσπαθείς. Οι καθημερινές μας μετρήσεις δείχνουν ότι η απόδοσή σου έπεσε από την πρώτη θέση που ήσουν τη Δευτέρα, στην τελευταία θέση σήμερα.»

«Μα δουλεύω πολύ σκληρά!» διαμαρτυρήθηκε ο νεαρός. «Έρχομαι πρώτος, φεύγω τελευταίος και δεν σταματάω ούτε στο διάλειμμα!»

Ο επιστάτης, βλέποντας την αντίδραση του νέου, σκέφτηκε για λίγο και μετά τον ρώτησε, «Τρόχισες καθόλου το τσεκούρι σου;»

Και τότε ο νεαρός αποκρίθηκε, «Όχι κύριε, δούλευα τόσο σκληρά που δεν είχα καθόλου χρόνο.»

Το προσωπικό μας είναι συνεχώς απασχολημένο. Μέσα από την εκπαίδευση, του προσφέρουμε την ευκαιρία να αποστασιοποιηθεί από την καθημερινή ρουτίνα και να εξετάσει νέους τρόπους για να γίνει αποτελεσματικότερο.

Παράλληλα, ενισχύουμε την ομαδικότητα και το πνεύμα συνεργασίας, δίνοντας στους ανθρώπους μας την ευκαιρία να βρεθούν όλοι μαζί στον ίδιο χώρο, μακριά από περισπασμούς και τις καθημερινές σκοτούρες της εργασίας, και να εξετάσουν όλοι μαζί προβλήματα που τους απασχολούν και να συζητήσουν πιθανές λύσεις.

Και τι γίνεται με τις χαμένες ευκαιρίες όσο λείπουν από την εργασία τους;

Λοιπόν, στο μέλλον με την παγκοσμιοποίηση, όταν κάποιοι πελάτες θα είναι πάντα ξύπνιοι σε κάποιο μέρος του κόσμου, μήπως θα πρέπει να ζητήσουμε από τους ανθρώπους μας να κοιμούνται μέσα στο γραφείο τους ή μπροστά στον υπολογιστή τους;

Γιατί η Διαχείριση του Χρόνου έχει μεγαλύτερη σημασία σε περιόδους ύφεσης

Πολλοί άνθρωποι που αντιμετωπίζουν επαγγελματικές δυσχέρειες καθώς η οικονομία βρίσκεται σε ύφεση, παραμελούν τον προγραμματισμό και τη διαχείριση του χρόνου. Όμως, η πρακτική αυτή εμπεριέχει πολλούς κινδύνους και μπορεί να έχει τεράστιο κόστος, καταλήγοντας σε χαμένες ευκαιρίες, εσφαλμένες αποφάσεις, αποτυχημένα εγχειρήματα και δαπάνη πόρων.

Είναι γεγονός ότι η περικοπή προϋπολογισμών για την αντιμετώπιση της οικονομικής επιδείνωσης έχει αντίκτυπο στα μέσα και στο χρόνο που διατίθενται για προγραμματισμό. Ωστόσο, σε περιόδους ύφεσης γίνεται ακόμη επιτακτικότερη η ανάγκη για προγραμματισμό και αποτελεσματική διαχείριση του χρόνου. Χαμένες προθεσμίες και αποτυχημένα εγχειρήματα σημαίνουν σπατάλη χρημάτων - και τα περιθώρια για κάτι τέτοιο είναι ακόμη στενότερα σε αντίξοες οικονομικές συνθήκες.

Η φειδωλία σε μέσα για προγραμματισμό και διαχείριση του χρόνου είναι λάθος ακόμη και σε καλές εποχές και μπορεί να αποβεί καταστροφική σε περιόδους ύφεσης, όταν η ανάγκη για έγκαιρη υλοποίηση έργων είναι ιδιαίτερα κρίσιμη σε κάθε επαγγελματική δραστηριότητα.

Η ορθή διαχείριση του χρόνου μπορεί να μας βοηθήσει να επικεντρωθούμε σε δραστηριότητες από τις οποίες μπορούμε να προσδοκούμε τα μεγαλύτερα - και πλέον άμεσα - οφέλη, ενώ ο σωστός προγραμματισμός συμβάλλει στην έγκαιρη και αποδοτική ολοκλήρωση αυτών των δραστηριοτήτων.

Η οικονομική ύφεση αυξάνει την ανάγκη για καλή διαχείριση του χρόνου. Με περιορισμένους πόρους - και ίσως με λιγότερο προσωπικό - δεν έχουμε περιθώριο για λάθη και παραλείψεις.

Απερίσκεπτες συσκέψεις

“Έχω να πάω σε μια σύσκεψη.” Μια σκέψη που αποκαρδιώνει τους περισσότερους ανθρώπους. Υποδηλώνει πλήξη, απογοήτευση και σπατάλη πολύτιμου χρόνου. Ωστόσο, όλοι ξέρουμε ότι δεν μπορείς να διευθύνεις χωρίς συσκέψεις. Μια ομάδα δεν είναι ομάδα αν τα μέλη της δεν συναντιούνται για να εξετάσουν προβλήματα και να πάρουν αποφάσεις.

Οι συσκέψεις είναι μάνατζμεντ! Βρίσκονται στο επίκεντρο κάθε οργανισμού. Οι καλές συσκέψεις αφήνουν σε όλους μια αίσθηση σκοπού και το αίσθημα ότι κάτι έχουν επιτύχει! Οι κακές συσκέψεις αφήνουν τους ανθρώπους απογοητευμένους, εκνευρισμένους και αποξενωμένους. Βλέπετε, μια σύσκεψη είναι συχνά η μόνη στιγμή που συγκεντρώνεται ολόκληρη η ομάδα. Και με τις εικονικές ομάδες με μέλη από διαφορετικά μέρη, διαφορετικές χρονικές ζώνες και διαφορετικές χώρες, συχνά είναι το μόνο μέρος όπου ο ηγέτης εμφανίζεται ως ηγέτης, και όχι ως ο “αρμόδιος” στον οποίο αναφέρονται οι άλλοι. Αν θεωρήσουν ότι ο χρόνος τους σπαταλιέται, θα χάσουν το σεβασμό τους όχι μόνο για τον ηγέτη αλλά και για όλο τον οργανισμό που τοποθέτησε αυτόν τον ηγέτη.

Και τώρα η πραγματικά καταθλιπτική διαπίστωση. Όσοι διεξάγουν κακές συσκέψεις, δεν βελτιώνονται με την εμπειρία. Ακόμη χειρότερα, οι άνθρωποι που παρίστανται στις συσκέψεις τους παίρνουν τις κακές τους συνήθειες. Πολλοί δεν συνειδητοποιούν το χάος που δημιουργούν. Δεν αντιλαμβάνονται ότι η διεξαγωγή συσκέψεων αποτελεί δεξιότητα που μπορεί κάποιος να διδαχθεί. Δεν είναι χάρισμα, είναι τεχνική! Και μάλιστα, μια τεχνική με πέντε κύρια στοιχεία:

• Προγραμματίστε τις συσκέψεις σας εκ των προτέρων
• Ενημερώστε όσους πρόκειται να συμμετάσχουν
• Προετοιμάστε λεπτομερώς την ημερήσια διάταξη
• Δομήστε και ελέγξτε τη συζήτηση
• Ανακεφαλαιώστε και καταγράψτε τις αποφάσεις

Αυτά τα πέντε στοιχεία συνιστούν το πλαίσιο του προγράμματος της Video Arts “Meetings, bloody meetings”. Αποτελεί παγκοσμίως μία από τις δημοφιλέστερες και ευρύτερα χρησιμοποιούμενες εκπαιδευτικές ταινίες όλων των εποχών! Αυτό σημαίνει ότι πάρα πολλοί άνθρωποι πράγματι αντιλαμβάνονται ότι η διεξαγωγή συσκέψεων είναι καίρια δεξιότητα μάνατζμεντ την οποία κάποιος μπορεί και πρέπει να αποκτήσει.

Από την PANOPTRON διατίθεται με ελληνικούς υποτίτλους τόσο η κλασική έκδοση της ταινίας, με πρωταγωνιστή τον Τζον Κλιζ, όσο και η ανανεωμένη έκδοση, παραγωγής 2012, στην οποία ο Κλιζ εμφανίζεται στο ρόλο του Προέδρου του Δικαστηρίου. Η νέα έκδοση, αναλύοντας και πάλι όλες τις τεχνικές και μεθόδους για συντομότερες και παραγωγικότερες συσκέψεις, εξετάζει επίσης τις σύγχρονες προκλήσεις, όπως οι εικονικές ομάδες και οι τηλεδιασκέψεις.

Προσωπική αποτελεσματικότητα και αυτοπεποίθηση

Η επίγνωση των προτερημάτων και των ικανοτήτων που διαθέτουμε είναι ουσιώδης προκειμένου να διατηρούμε την προσωπική μας αποτελεσματικότητα.

Όλοι μας θέλουμε να νιώθουμε χρήσιμοι στη ζωή μας. Θέλουμε να αισθανόμαστε ότι κάνουμε κάποια συνεισφορά. Η εργασία μας είναι ένα από τα κυριότερα μέρη στα οποία θέλουμε να νιώθουμε ότι είμαστε χρήσιμοι και ότι έχουμε αξία και μας εκτιμούν.

Όταν όλα πηγαίνουν καλά, αισθανόμαστε ότι η ζωή μας είναι αποδοτική και αποτελεσματική και είμαστε σε θέση να αντεπεξέλθουμε σε οτιδήποτε προκύψει στην εργάσιμη ημέρα μας. Όταν όμως τα πράγματα δεν πηγαίνουν και τόσο καλά, όταν ο χρόνος δεν επαρκεί και δυσκολευόμαστε να τα βγάλουμε πέρα, τότε ίσως αρχίζουμε να νιώθουμε αναποτελεσματικοί, ανεπαρκείς και ανίσχυροι.

Επιπλέον, μια από τις μικρές ειρωνείες της ζωής είναι ότι αρκεί ένα ασήμαντο συμβάν, μια σύγκρουση, ένα λάθος ή μια επίπληξη, μια παράβλεψη ή ένα πρόβλημα για να αισθανθούμε ότι όλα όσα κάνουμε είναι ανώφελα.

Αυτό δεν είναι αλήθεια αλλά, καθώς η ανθρώπινη φύση είναι αυτή που είναι, οι περισσότεροι άνθρωποι συνήθως εστιάζονται σε αυτό που είναι λάθος και όχι σε αυτό που είναι σωστό. Όταν συμβαίνει αυτό, είναι δυνατό να νιώσουμε τόσο αναποτελεσματικοί ώστε να γίνουμε πράγματι αναποτελεσματικοί. Έτσι δημιουργείται η αρνητική προδιάθεση.

Με άλλα λόγια, ακόμη και κάτι ασήμαντο μπορεί να δημιουργήσει πρόσθετο στρες και να επηρεάσει όλη μας την εργασία. Ύστερα, ένα μικρό πρόβλημα ή σφάλμα δημιουργεί άλλα προβλήματα και γινόμαστε πραγματικά αναποτελεσματικοί. Στην πραγματικότητα, όμως, όλες οι δεξιότητες και ικανότητες που διαθέτουμε όταν όλα πηγαίνουν καλά δεν χάνονται - απλώς πέφτουν για λίγο σε αφάνεια. Το κόλπο είναι να τις επαναφέρουμε προτού τα προβλήματα γίνουν ανυπέρβλητα.

Η επίγνωση των προτερημάτων και των ικανοτήτων που διαθέτουμε είναι ουσιώδης προκειμένου να διατηρούμε την προσωπική μας αποτελεσματικότητα. Αν είμαστε σε θέση να επισημάνουμε τι μας κάνει να νιώθουμε αποτελεσματικοί, παρακινημένοι και δραστηριοποιημένοι, θα μπορέσουμε να ενισχύσουμε και να αυξήσουμε την αυτοπεποίθησή μας. Έτσι, όταν προκύπτουν τα αναπόφευκτα προβλήματα, θα μπορούμε να τα αντιμετωπίσουμε αποτελεσματικά.

Ό,τι φεύγει επιστρέφει...

Τι είναι η "παρόρμηση της αμοιβαιότητας"

Μια ενδιαφέρουσα ιστορία είχε δημοσιευτεί στη βρετανική εφημερίδα "Telegraph". Αφορούσε σε ένα φυλακισμένο που εφεσίβαλε την πειθαρχική ποινή που του είχε επιβληθεί επειδή είχε μιλήσει σε ένα δεσμοφύλακα χρησιμοποιώντας το επίθετό του χωρίς την προσφώνηση "Κύριος".

Όπως έγινε γνωστό, όταν ο δεσμοφύλακας ζήτησε από το φυλακισμένο να τον προσφωνήσει κατάλληλα, εκείνος απάντησε "Εσύ δεν με αποκαλείς Κύριο, γιατί να σε αποκαλέσω εγώ;" Ανεξάρτητος επίτροπος συνηγόρησε υπέρ του φυλακισμένου αποφαινόμενος ότι δεν έπρεπε να κατηγορηθεί για πειθαρχικό παράπτωμα.

Η ιστορία αυτή επιδεικνύει ένα θεμελιώδη νόμο στην κοινωνική ψυχολογία, ο οποίος προβλέπει ότι ο τρόπος που αντιμετωπίζεις κάποιον θα επηρεάσει σημαντικά τον τρόπο που εκείνος θα αντιδράσει απέναντί σου. Η συμπεριφορά που εκπέμπεις συνήθως επιστρέφει σε σένα - σαν μπούμερανγκ. Στη συγκεκριμένη περίπτωση, ο δεσμοφύλακας δεν αποκάλεσε το φυλακισμένο "Κύριο" και αυτό είχε σαν αποτέλεσμα να αισθανθεί ο φυλακισμένος την ισχυρή παρόρμηση να απαντήσει με τον ίδιο τρόπο. Η ενστικτώδης αυτή ροπή ονομάζεται "παρόρμηση της αμοιβαιότητας". Ό,τι φεύγει επιστρέφει! Ή, για να χρησιμοποιήσουμε κάποιες άλλες γνωστές ρήσεις που περιγράφουν την ουσία της παρόρμησης αυτής, "Ό,τι σπείρεις θα θερίσεις" και "Οφθαλμόν αντί οφθαλμού και οδόντα αντί οδόντος".

Ο ψυχολόγος Peter Quarry είναι γνωστός σύμβουλος διαχείρισης της απόδοσης. Για οκτώ χρόνια συμμετείχε ως συνεργάτης σε θέματα ψυχολογίας στην τηλεοπτική εκπομπή "Good Morning Australia" και εμφανίζεται σε περισσότερες από 200 εκπαιδευτικές ταινίες. Μία από αυτές είναι και η ταινία Μπούμερανγκ που επιδεικνύει με γλαφυρό τρόπο τη δύναμη της "παρόρμησης της αμοιβαιότητας" και διατίθεται με ελληνικούς υποτίτλους από την PANOPTRON.

Γιατί θα πρέπει να μάθουμε για την "παρόρμηση της αμοιβαιότητας";

Όλοι οι άνθρωποι θα πρέπει να είναι πλήρως εξοικειωμένοι με την "παρόρμηση της αμοιβαιότητας" και τις συνέπειές της. Ας εξηγήσουμε γιατί.

Μόλις κατανοήσουμε πώς λειτουργεί η "παρόρμηση της αμοιβαιότητας", αρχίζουμε να συνειδητοποιούμε ότι η συμπεριφορά μας έχει σημαντικό αντίκτυπο στη συμπεριφορά των ανθρώπων που μας περιβάλλουν. Αυτό είναι κάτι που οι περισσότερο δεν δείχνουν να αντιλαμβάνονται. Βλέπουν ότι υπάρχουν δύστροποι πελάτες, αδιάφοροι υπάλληλοι, μη συνεργάσιμοι συνάδελφοι ή απότομοι προϊστάμενοι αλλά δεν συνειδητοποιούν ότι πολλοί από αυτούς τους τρόπους συμπεριφοράς των άλλων είναι αντιδράσεις στον τρόπο με τον οποίο συμπεριφέρονται οι ίδιοι.

Για να χρησιμοποιήσουμε την παρομοίωση του μπούμερανγκ, οι περισσότεροι άνθρωποι δεν αντιλαμβάνονται ότι πολλά από τα μπούμερανγκ που δέχονται είναι τα ίδια που εκείνοι πέταξαν νωρίτερα. Ή, για να το θέσουμε διαφορετικά, οι περισσότεροι βλέπουν τον εαυτό τους ως τα άτυχα θύματα δύσκολων ανθρώπων και καταστάσεων. Δεν συνειδητοποιούν ότι η δική τους συμπεριφορά παίζει σημαντικό ρόλο στη δημιουργία αυτών των δύσκολων ανθρώπων και καταστάσεων.

Επομένως, η πρώτη σημαντική συνεπαγωγή της "παρόρμησης της αμοιβαιότητας" είναι ότι, αντί να παραπονούμαστε για τη συμπεριφορά των άλλων, πρέπει να εξετάσουμε καλά τη δική μας συμπεριφορά. Πώς όμως μπορούμε να αυξήσουμε την αυτεπίγνωσή μας; Πώς μπορούμε να μάθουμε για τα μπούμερανγκ που εκτοξεύουμε; Πώς μπορούμε να ανακαλύψουμε πώς μας βλέπουν οι άλλοι;

Πολλοί οργανισμοί χρησιμοποιούν συστήματα κυκλικής αξιολόγησης (360-degree feedback). Άλλοι χρησιμοποιούν διαφορετικά συστήματα που επιτρέπουν στους ανθρώπους να αξιολογούν τις δικές τους δεξιότητες και να λαμβάνουν σχόλια από τρίτους. Αυτό που έχει συχνά το μεγαλύτερο ενδιαφέρον είναι οι διαφορές ανάμεσα στον τρόπο που βαθμολογεί κάποιος τις δεξιότητές του και στον τρόπο που βαθμολογούν τις ίδιες δεξιότητες άλλοι άνθρωποι. Αυτά τα "τυφλά σημεία" είναι ευκαιρίες για το άτομο να αυξήσει την αυτεπίγνωσή του και να βελτιώσει την επίδραση που έχει στους άλλους.

Ένας άλλος αμεθόδευτος και άτυπος τρόπος που μπορεί να φανεί χρήσιμος είναι να ζητά κανείς τα σχόλια των άλλων. Απλώς και μόνο διερευνώντας την πιθανότητα ότι η δικής μας συμπεριφορά μπορεί να επηρεάζει τον τρόπο που μας φέρονται οι άλλοι, πραγματοποιούμε ένα θαυμάσιο βήμα για να γνωρίσουμε τα μπούμερανγκ που φεύγουν από εμάς, π.χ. "Πιστεύεις ότι η Μαρία φέρεται έτσι εξαιτίας κάποιου πράγματος που κάνω εγώ;"

Μόλις γνωρίσουμε τα μπούμερανγκ που πετάμε, έχουμε τη δύναμη να επιλέξουμε τα κατάλληλα. Αυτός είναι εξαιρετικά αποτελεσματικός τρόπος για να επηρεάσουμε τη συμπεριφορά των άλλων. Η ακόλουθη ιστορία αποτελεί καλό παράδειγμα:

Ο ταξιτζής και η "παρόρμηση της αμοιβαιότητας"

Ο ψυχολόγος Peter Quarry διηγείται την ακόλουθη πραγματική ιστορία:

Έτυχε να πάρω ταξί από το αεροδρόμιο μετά από 24ωρη πτήση. Ο ταξιτζής δεν ήταν καθόλου φιλικός, ήταν σχεδόν αγενής. Δεν με βοήθησε με τις αποσκευές μου. Έβριζε άλλους οδηγούς. Ήταν πολύ κακότροπος. Καθόμουν στα πίσω καθίσματα και ένιωθα να αντιδρώ αρνητικά απέναντί του. Δεν μου άρεσε ο ίδιος ούτε και η στάση του.

Εκείνος, λοιπόν, πετούσε αρνητικά μπούμερανγκ και ένιωθα τον έντονο πειρασμό να του πετάξω ένα ίδιο μπούμερανγκ και εγώ.

Τότε σκέφτηκα, "Ας δούμε αν μπορώ να τον μεταστρέψω. Αντί να αντιδράσω απλώς στα αρνητικά του μπούμερανγκ, να επιλέξω να του πετάξω ένα θετικό." Ο ταξιτζής μόλις είχε ανεβάσει λίγο την ένταση του ραδιοφώνου, ενώ έπαιζε ένα παλιό τραγούδι των Bee Gees. Έτσι του είπα, "Σου αρέσουν βλέπω οι Bee Gees. Καταπληκτικό συγκρότημα, δεν είναι;"

Πώς νομίζετε ότι αντέδρασε; Άρχισε να μιλά για την αγάπη του για αυτό το συγκρότημα και για τη μουσική γενικά. Μέσα σε λίγα λεπτά, είχαμε αρχίσει μια καταπληκτική συζήτηση για τη μουσική των δεκαετιών 1970 και 1980. Όταν φθάσαμε στο σπίτι μου, ο ταξιτζής βγήκε γρήγορα από το ταξί, με βοήθησε με τις αποσκευές μου και μου αποχαιρέτισε εγκάρδια.

Τι είχα κάνει που έφερε αυτή την εντυπωσιακή αλλαγή; Είναι απλό. Δεν αντέδρασα στην αρνητική συμπεριφορά του. Αντιθέτως, επέλεξα να πετάξω ένα θετικό μπούμερανγκ, κι έτσι τον μετέστρεψα.

Επομένως, η πραγματική δύναμη της εξοικείωσης με την "παρόρμηση της αμοιβαιότητας" είναι ότι μπορούμε να επιλέξουμε τα μπούμερανγκ που πετάμε στους άλλους. Με αυτόν τον τρόπο, μπορούμε να επηρεάσουμε δραστικά τη δική τους συμπεριφορά απέναντι σε εμάς.

Αν λοιπόν εργάζεστε στην εξυπηρέτηση πελατών και θέλετε οι πελάτες σας να είναι ευγενικοί και όχι αγενείς, βεβαιωθείτε ότι εσείς είστε ευγενικοί και όχι αγενείς. Αν δεν το κάνετε εσείς, δεν θα το κάνουν και εκείνοι.

Αν είστε διευθυντής ή ηγέτης μιας ομάδας και θέλετε οι άνθρωποί σας να σας ακούνε, βεβαιωθείτε ότι τους ακούτε εσείς. Αν δεν ακούτε εσείς, δεν θα ακούσουν και εκείνοι.

Αν εργάζεστε ως μέλος μιας ομάδας και θέλετε οι άλλοι να σας βοηθούν και να σας στηρίζουν, φροντίστε να δώσετε εσείς το σωστό παράδειγμα.

Συμπέρασμα

Η "παρόρμηση της αμοιβαιότητας" είναι βαθιά εμφυτευμένη μέσα σε όλους μας. Η εξοικείωση με τις συνέπειές της μπορεί να μας βοηθήσει όλους, όπου κι αν εργαζόμαστε και όποια κι αν είναι η θέση μας, να επιλέγουμε τη συμπεριφορά μας. Με τον τρόπο αυτό, μπορούμε να επηρεάσουμε τους ανθρώπους γύρω μας ώστε να συμπεριφέρονται και εκείνοι με θετικό τρόπο. Δεν πρέπει να ξεχνάμε ότι τα μπούμερανγκ που εκτοξεύουμε, είτε καλά είτε κακά, επιστρέφουν σε εμάς. Η "παρόρμηση της αμοιβαιότητας" αποτελεί κομμάτι αρχαίας σοφίας που πολλοί έχουν λησμονήσει στη σημερινή, υποτιθέμενα προηγμένη, εποχή. Ας βεβαιωθούμε ότι εμείς δεν τη ξεχνάμε!

Η εκπαιδευτική ταινία "Μπούμερανγκ", που επιδεικνύει με γλαφυρό τρόπο τη δύναμη της "παρόρμησης της αμοιβαιότητας", διατίθεται με ελληνικούς υποτίτλους από την PANOPTRON. Δείτε αναλυτικά στοιχεία και απόσπασμα της ταινίας